Endovaskularni tretman torakalne aorte
Aneurizma torakalne aorte predstavlja proširenje oslabljenog dela zida aorte u predelu grudnog koša. U zavisnosti od veličine, položaja, brzine rasta i opšteg zdravstvenog stanja pacijenta, može se preporučiti redovno praćenje, otvorena hirurška procedura ili endovaskularni tretman.
Endovaskularni tretman torakalne aorte predstavlja minimalno invazivnu proceduru tokom koje se stent-graft pomoću katetera postavlja u oboleli deo aorte. Njegova uloga je da usmeri protok krvi kroz stabilan kanal i smanji pritisak na oslabljeni zid aorte.
Kod odgovarajućih pacijenata ovaj pristup može biti alternativa otvorenoj hirurškoj proceduri. Intervencija se izvodi kroz krvne sudove, bez velikog reza na grudnom košu, što može doprineti kraćem boravku u bolnici i bržem početnom oporavku. Odluku o tome da li je ovaj način tretmana prikladan donosi specijalizovani tim ustanove koja izvodi proceduru, nakon analize snimaka, anatomije aorte i zdravstvenog stanja pacijenta.
Važna napomena – Puls Kardiološki Centar trenutno ne izvodi endovaskularni tretman torakalne aorte. Ova stranica ima isključivo informativni karakter i ne predstavlja ponudu usluge niti zamenu za pregled i procenu u ustanovi koja obavlja ovu proceduru.
Šta je endovaskularni stent graft?
Izraz endovaskularno znači da se intervencija izvodi iz unutrašnjosti krvnog suda, najčešće pristupom kroz arteriju u predelu prepone. Pomoću katetera stent graft se dovodi do obolelog dela torakalne aorte i postavlja na unapred određeno mesto.
Stent graft je cevasti implantat izrađen od posebnog materijala i oslonjen na metalnu konstrukciju. Nakon pravilnog postavljanja, krv prolazi kroz graft, dok se pritisak na aneurizmu smanjuje.
Cilj je da graft napravi stabilan kanal za protok krvi i izoluje oslabljeni deo zida aorte. Nakon procedure potrebne su redovne kontrole kako bi se pratili položaj grafta, njegovo zaptivanje i stanje aneurizme.
Koje vrste stent graftova se koriste?
Vrsta stent grafta bira se prema anatomiji aorte, položaju i obliku aneurizme, kao i odnosu prema važnim granama krvnih sudova. Kod jednostavnijih promena mogu se koristiti standardni stent graftovi, dok složenije aneurizme mogu zahtevati posebno prilagođene, fenestrirane ili razgranate modele.
Izbor odgovarajućeg grafta i planiranje procedure obavlja stručni tim ustanove koja ima potrebnu opremu i iskustvo u endovaskularnom tretmanu torakalne aorte.
Ko može biti kandidat za endovaskularni tretman torakalne aorte?
Procena da li je pacijent kandidat za endovaskularni tretman obavlja se individualno. U obzir se uzimaju veličina i oblik aneurizme, brzina njenog rasta, položaj u odnosu na grane aorte, stanje krvnih sudova kroz koje se uvodi stent graft i opšte zdravstveno stanje pacijenta. Za planiranje procedure najčešće je potrebna detaljna analiza CT angiografije. U zavisnosti od konkretnog slučaja, mogu biti potrebni i dodatni pregledi i snimanja.
Nije svaki pacijent sa aneurizmom torakalne aorte kandidat za endovaskularni pristup. U pojedinim slučajevima otvorena hirurška procedura ili hibridni pristup mogu biti prikladniji. Konačnu odluku donosi specijalizovani tim ustanove koja obavlja ovu vrstu intervencije.
Kako se izvodi endovaskularni tretman torakalne aorte?
Procedura se najčešće izvodi pristupom kroz femoralnu arteriju u predelu prepone. Kroz krvni sud uvode se žica vodilica i kateter, a zatim se pod rendgenskim navođenjem stent graft dovodi do planiranog dela torakalne aorte.
Kada se postavi na odgovarajuće mesto, stent graft se širi i naleže uz zidove aorte iznad i ispod aneurizme. Krv zatim protiče kroz graft, čime se smanjuje pritisak na oslabljeni deo zida aorte.
Kod složenijih aneurizmi mogu se koristiti posebno prilagođeni, fenestrirani ili razgranati graftovi. U određenim slučajevima može biti potreban kombinovani pristup koji uključuje otvorenu hiruršku i endovaskularnu proceduru. Takav način tretmana naziva se hibridnim pristupom.
Rizici endovaskularnog tretmana torakalne aorte
Endovaskularni pristup je manje invazivan od otvorene operacije, ali i dalje nosi određene rizike.
Moguće komplikacije uključuju
- curenje krvi oko grafta, poznato kao endoleak
- pomeranje grafta sa prvobitnog položaja
- oštećenje ili frakturu stenta
- infekciju
- odloženu rupturu aneurizme
- neurološke komplikacije
Rizik nije isti kod svih pacijenata. Zavisi od anatomije aorte, složenosti aneurizme, opšteg zdravstvenog stanja i vrste planirane procedure. Pre intervencije, stručni tim ustanove koja je obavlja procenjuje koristi i moguće rizike za svakog pacijenta pojedinačno.
Prednosti endovaskularnog tretmana torakalne aorte
U poređenju sa otvorenom operacijom grudnog koša, endovaskularni tretman najčešće podrazumeva manje rezove, kraći boravak u bolnici i brži početni oporavak. Ipak, procedura nije odgovarajuća za svakog pacijenta. Nakon postavljanja stent grafta neophodne su dugoročne kontrole i snimanja kako bi se proverilo da li graft ostaje na odgovarajućem mestu i da li je aneurizma pravilno izolovana.
Oporavak nakon endovaskularnog tretmana torakalne aorte
Boravak u bolnici nakon endovaskularne procedure najčešće je kraći nego nakon otvorene operacije, ali njegovo trajanje zavisi od složenosti intervencije i zdravstvenog stanja pacijenta.
U prvim nedeljama mogu se ograničiti vožnja, podizanje tereta i intenzivnija fizička aktivnost. Potrebno je pratiti i stanje mesta na preponi kroz koje je uveden kateter. Tačna uputstva o kretanju, nezi pristupnog mesta, povratku na posao i fizičkoj aktivnosti daje tim ustanove u kojoj je procedura izvedena.
Kontrolna snimanja obavljaju se u određenim vremenskim intervalima kako bi se proverili položaj stent grafta, njegovo zaptivanje i promena veličine aneurizme. Raspored kontrola određuje se individualno.
Važne informacije o ovoj proceduri
Ovaj tekst služi upoznavanju sa osnovnim karakteristikama endovaskularnog tretmana torakalne aorte. Puls Kardiološki Centar trenutno ne izvodi ovu proceduru.
Pacijenti kojima je preporučen endovaskularni tretman torakalne aorte treba da se obrate ustanovi koja poseduje odgovarajuću opremu i stručni tim za intervencije na torakalnoj aorti.
Informacije na ovoj stranici ne mogu zameniti individualnu procenu, pregled medicinske dokumentacije i analizu snimaka.
Česta pitanja o endovaskularnom tretmanu torakalne aorte
Kada je potrebna detaljna procena aneurizme torakalne aorte?
Detaljna procena je posebno važna kada je aneurizma velika, brzo raste ili izaziva simptome poput bola u grudima ili leđima, otežanog disanja, promuklosti ili osećaja pritiska u grudima. Odluka o daljim koracima zasniva se na snimcima, položaju aneurizme i opštem stanju pacijenta.
Da li je endovaskularni tretman torakalne aorte isto što i klasična operacija?
Ne. Endovaskularni tretman se izvodi kroz krvne sudove, najčešće pristupom iz prepona, bez otvaranja grudnog koša. Kod klasične operacije pravi se veliki hirurški rez, dok se kod endovaskularnog pristupa stent graft postavlja unutar aorte pomoću katetera, što obično omogućava kraći boravak u bolnici i brži oporavak.
Da li svaki pacijent sa aneurizmom torakalne aorte može da dobije stent graft?
Ne može. Važni su oblik i položaj aneurizme, odnos prema granama aorte, stanje pristupnih krvnih sudova i opšte zdravstveno stanje. Kandidaturu procenjuje specijalizovani tim ustanove koja obavlja ovu proceduru.
Da li je endovaskularni tretman torakalne aorte bolan?
Tokom intervencije pacijent ne bi trebalo da oseća bol, jer se procedura izvodi uz odgovarajuću anesteziju i stalno praćenje. Nakon intervencije moguća je nelagodnost ili bol u predelu prepona gde je uveden kateter, ali je to najčešće vrlo brzo prolazno.
Koliko traje endovaskularni tretman torakalne aorte?
Trajanje zavisi od složenosti aneurizme, anatomije aorte i vrste grafta koji je potreban. Preciznije vreme može se proceniti tek nakon detaljnog pregleda snimaka i planiranja procedure.
Šta treba poneti na procenu za endovaskularni tretman torakalne aorte?
Na procenu je korisno poneti prethodne CT ili MRI snimke, angiografske nalaze, izveštaje kardiologa, vaskularnog hirurga ili radiologa, laboratorijske analize i spisak terapije koju koristite. Na osnovu tih podataka tim procenjuje da li je endovaskularni tretman torakalne aorte najbezbednija opcija.
Da li svaki pacijent sa aneurizmom grudne aorte može imati stent graft?
Ne može svaki pacijent biti kandidat. Važne su dimenzije aorte, položaj aneurizme, odnos prema granama aorte, kvalitet krvnih sudova kroz koje se uvodi stent graft i opšte zdravstveno stanje. Zato je pre odluke neophodna detaljna analiza CT angiografije i procena tima koji izvodi endovaskularne procedure.
Da li je stent graft trajno rešenje?
Stent graft je namenjen dugoročnom ojačavanju oslabljenog dela aorte i preusmeravanju protoka krvi kroz stabilan kanal. Ipak, potrebne su redovne kontrole, jer se prati položaj grafta, zaptivanje aneurizme i eventualna pojava curenja krvi oko grafta, odnosno endoleak-a.
Koliko često se rade kontrole posle endovaskularnog tretmana torakalne aorte?
Kontrole se najčešće rade u prvom periodu nakon intervencije, zatim posle nekoliko meseci, a kasnije jednom godišnje, ukoliko je nalaz stabilan. Kontrolna snimanja su važna jer potvrđuju da je stent graft na dobrom mestu i da aneurizma ne pokazuje znake daljeg rizika.